Hanya şehrinde yürüyüş

Ziyaretçilerimize tarih içinde demlenmiş Hanya şehir merkezinde, Hanya’da en merkezi nokta olan Belediye Çarşısı ya da Agora’dan başlayarak ara sokaklarda ve sarmal kaldırım taşlı yaya yollarında dolaşarak bir gezinti yapmalarını tavsiye ediyoruz; Hanya’da en merkezi nokta Belediye Çarşısı ya da Agora’dan başlayarak ara sokaklarda ve sarmal kaldırım taşlı yaya yollarında dolaşarak. 1913’te açılmış ve izleri güney girişin yanında ortaya çıkarılan düzleştirilmiş Venedik kale burçlarının, Piatta Forma, yerinde inşa edilmiş Agora, içinde ziyaretçilerin neredeyse Hanya Belediyesinin tüm ürünlerini bulabileceği 76 dükkanı barındıran görkemli haç biçiminde bir yapıdır. Ziyaretçilerimiz Agora’nın batı merdivenlerinden inerek kendilerini Katolas civarında Musuron ticaret yolunda bulurlar. Musuron Sokağı’ndan kuzeye doğru ilerleyip sola dönerler ve Hanya’nın en turistik sokaklarından biri olan ‘Stivanadika’da yayalara ait Skridlof sokağına ulaşırlar. Yayalara ait bu sokak, ziyaretçilerin Chrisostomos Filoloji Birliği’nin tarihi binalarını ve Halk Sanat Galerisini bulabileceği sevimli Halidon sokağı ile kesişir. Halidon Sokağı’ndan yavaş yavaş aşağı doğru yürürken eski şehre ve limana yönelirler ancak ilk önce ‘Mitropolis’ Katedralinin meydanı ile Hanya’nın Katolik kilisesi olan görkemli ‘İsodion’ Kilisesi ve Arkeoloji Müzesini içinde barındıran Agios Frangiskos kilisesinin önünden geçerler.

Halidon Sokağı’nın sonuna ve Karaoli Dimitriu Sokağı’nın köşesine ulaşınca geçmiş zamanlardan malzemelerin birbirine karıştığı Kidonia’nın Bizans duvarlarından ötede gezinirler. Bizans duvarı ve Katre Sokağı’nın içinden Kanevaro Sokağına çıkarlar. Ve en sonunda, kendilerini kazı yapılan Minos yerleşim yerini ziyaret edebilecekleri sağlamlaştırılmış akropolisin merkezinde bulurlar. Kanevaro Sokağı boyunca gezintilerine devam ederken sola, Venedik Manastırı’nın sütun kalıntılarının ve Santa Maria dei Miracoli Kilisesi’nin (1615) hala görülebildiği Agios Markos Sokağı’na dönerler. Doğuda, Kasteli akropolisinin sonuna ulaşınca Hanya’nın Venedik Limanı iki grup halinde tersaneleriyle (Neoria) (14.-16. yüzyıl) ziyaretçilerin gözleri önüne ve Büyük Tophane de ayaklarının altına serilir. Agios Markos Sokağı’nın bir uzantısı olan merdiven, ziyaretçilerimize, restore edilmiş ve Akdeniz Mimarlık Merkezi’nin sergi ve toplantı yerini içinde barındıran Büyük Tophane’nin yanında Akti Enoseos’a doğru eşlik eder. Uzunca yayılmış dalgakıran, ortasından küçük San Nicolo limanı ile kesintiye uğrar ve Türk işgali döneminde yeniden yapılandırılan ve bir minare şekli verilen Venedik Deniz Feneri’nde sona erer. Batıya doğru ilerlerken, Hanya Limanı, binalarının Venedik tarzı görünümleriyle, rengarenk ve çok çeşitli şekillerde ziyaretçilerin gözleri önüne serilir. Akti Tombazi’yi geçtikten sonra ziyaretçilerimiz Kiutsuk (küçük) Hasan Camisi’nden etkilenecek ve eğer yollarına devam ederlerse, kendilerini, yine Halidon Sokağı’nın sonunda Sidrivani Meydanı’nda bulacaklardır.

Meydanı arkalarında bırakarak, sahil gezintilerine, hayal edilebilecek her tür taverna ve kafenin bulunduğu Akti Kundurioti boyunca devam edeceklerdir. En batı noktada, Deniz Fenerinin karşısında, Liman girişini koruyan Frikas kalesi yükselmektedir. Burası 1 Aralık 1913’te Yunan Bayrağının açılıp, Girit’in Yunanistan ile birleşmesini sembolize eden bir törenle göndere çekildiği yerdir. Kalenin içinde Girit Deniz Müzesi ile Tarihi, Kültürel ve Arkeolojik Girit Topluluğu bulunmaktadır. Kalenin çevresini izleyen ziyaretçiler, sol taraflarında Hanya’nın Bizans ve Bizans-sonrası dönem Koleksiyonunu görerek Teotokopulu Sokağı’na çıkacaklardır. Daha sonra adını silah deposundan alan (Türkçe tophane) Topana’nın canlı mahallesine girecekler ve taş döşeli dar sokaklardaki Venedik ve Türk mimarisine hayran kalacaklardır. Teotokopulu Sokağı’nın sonunda, Venedik şehrinin asil çevresinin merkezi Duka Sokağı’na ineceklerdir. Burada ziyaretçilerimiz, daha sonradan Türk baronlarının sahip olduğu büyük, aristokratik Venedik evlerinin ön cephelerine ve Teofanus Sokağı’nda, günümüzde restore edilmiş ve konuk evlerine dönüştürülmüş mimarinin ihtişamlı örneklerine bakacaklardır. Reiner Ailesinin istisnai güzellikteki Palazzo’su (saray), Moshon Sokağı’nda, küçük Agios Nikolas kilisesi ve aile arması, Latin yazıt ile birlikte 15. yüzyılda inşa edilmiştir. Zabeliu Sokağı boyunca inişine devam eden ziyareteçilerimiz, yenilenmiş tek Girit Yahudi Sinagogu ile birlikte eski Yahudi mahallesi Ombriaki civarında gezinirler, halka ve Venedik ve Türk işgallerinden kalan özel binalara ve bunların arasında bulunan Türk Hamamına şöyle bir göz gezdirirler.

Kondilaki Sokağı, diğerlerinden ayrı turistik görünüşü ile, Zabeliu Sokağı ile kesişir ve ziyaretçileri bir ortaçağ şehrinin özelliklerini hemen hissedecekleri eski şehrin içlerine yönlendirir ve ziyaretçiler kendilerini bir kez daha küçük ve çok güzel olan F. Porto Sokağı meydanı içinden Schiavo kale duvarında biten Stivanadika tepesinde Halidon Sokağı’nda bulurlar. Limanın doğusunda, ziyaretçiler tarihi Rönesans dönemine dayanan Agios Rokka kilisesi (1630) ve Türk minaresiyle Agios Nikolas Kilisesi’ni (1204) görecekleri tarihi Splanzia meydanı ile karşılaşırlar. Meydanın etrafında güçlü bir Türk etkisi altındaki dağınık mahalleler bulunur. Hanya’nın turistik ve tarihsel açıdan zengin merkezi ile eski şehrin duvarları ötesinde ziyaretçiler 19. yüzyıl sonları ve 20. yüzyıl başlarından kalma aristokratik evleriyle tarihi Halepa mahallesini ve “tabakaria” mahallesini ziyaret edebilirler. Burada, ziyaretçiler, Prens Georgios Sarayı ve içinde, meydanda bulunan heykeli ile birlikte Ulusal "Elefterios K. Venizelos" Araştırma Kurumu’nu, Fransız Akademisi’ni (1860), Agia Magdalina Rus Kilisesini ve Evangelistria Kilisesi’ni barındıran, Elefterios Venizelos’un konutunu göreceklerdir. Halepa’dan şehre ve daha çağdaş yılların eserlerine döndüklerinde ziyaretçilerimiz Türk Mimarisinin istisnai bir örneği olan Vilayet Binası’nın (ve Adalet Sarayının) karşısında tam ortada bulunan Elefterios Venizelos heykeli ile birlikte daire şeklindeki Özgürlük Meydanı ‘Elefteria’yı ziyaret etme şansı bulacaklardır. Son olarak, Apokronas ve Kidonia merkezlerinin Piskoposluk ve Kültür Merkezi’nin, Hanya Entelektüel Merkezi’nin, Barış ve Dostluk Halk Parkı’nın, İtalyan barakalarının, Saat Kulesi’nin, Halk Bahçesi’nin ve Atletizm Merkezi ile Stadyumun bulundukları yer Dimokratias Sokağı’dır. Güzel Hanya şehri, efsanevi Minos ihtişamıyla Venedik entelektüelliğini; Türk sadeliği ile klasiklerin zenginliğini, ortaçağ güzelliği ile çağdaş olanın görkemini; sade mimari biçem ile karışık sentezleri, bir anlamda eski ile yeniyi çok özgün bir biçimde bir arada barındırdığı için, Girit’in Yunanistan’a dahil olmasıyla birlikte, haklı olarak, Girit’in ‘elmas’ı olarak adlandırılmıştır.