Hanya antik dönem

Yazının henüz icat edilmediği, veya yazılı kayıtların olduğu fakat henüz deşifre edilip değerlendirilememiş dönemlere ait adanın uzak geçmişteki tarihi antik dönemin mitolojisiyle korunmuştur. Antik kaynaklar, içlerinden en önemlileri Mora Adası’nın karşısındaki Kidonia, Asya’ya doğru olan adanın merkezindeki Knosos ve güney denize yakın Festos olan pek çok antik kentin kurucusu olarak Zeus ve peri Avrupa’nın oğlu, Girit’in en eski kralı Minos’u görmektedirler. Kuzey Hanya düzlüklerinde ve mağaralarında faaliyetler olduğu dışında vilayetin Neolitik dönemi (M.Ö. 6100-3500/2900) hakkında pek birşey bilinmiyor ama birçok kent ve mezar kalıntılarıyla Minos dönemi (M.Ö. 2800-1200) bütün Batı Girit’ te görülebilmektedir.

Varipetru Dempla’daki belde şimdiye kadar araştırılmış en eski beldedir, ve Minos Dönemi’nde Suda’nın dışında Nerokoru’da bulunan bu belde gelişmektedir. Fakat alan ve süreklilik açısından Batı Girit’in en önemli antik beldesi ku-do-ni-ja (Kidonia) bugünkü Hanya Şehrinin altındaki Kasteliu tepesinde tespit edilmiştir. Kazılarda önemli ve eşsiz mimari kalıntılar ve Hanya Arkeoloji Müzesinde sergilenen taşınabilir buluntular ortaya çıkmıştır.

Vilayet ayrıca Minos Dönemi’nin son yıllarına ait, örneğin Maleme, Filaki (hapishane), ve Stilos’taki, mezarlarla doludur.

M.Ö. 1100 civarlarında Argos kralı Kissos’un oğlu Altemenis önderliğinde bir Dor grubu büyük bir ihtimalle Batı Girit’e gelmiş oraya yerleşmiş ve oradan da Rodos’ a doğru devam etmiş.

Girit Dor’a dönüşmektedir ve vilayette kent devletlerinin kurulduğu ‘Helen’ (Yunan) tarihsel dönemi başlamaktadır. Kidonia bugünkü Hanya bölgesinin en önemli kentidir. M.Ö. 524’te Samoslular tarafından işgal edilmiş, M.Ö. 519’da da Eyinalıların eline geçmiştir. Politik, askeri ve ekonomik yönden en güçlü kent ve güney ve Suda körfezinin altında bulunan komşu Aptera, Kisamos’un güneyindeki Polirrinya ve batı kıyıdaki Falasarna gibi diğer kentlerle sürekli bir kavga içinde olmuştur. Tehdit altında olmadıkça ikiye bölünmüş olan büyük kentler, dış tehlike bütün adanın özgürlüğü için tehlike oluşturduğunda tek bir yumrukta birleşmişlerdir.

Böylece M.Ö. 74’te Hanya Körfezi’nin açıklarından adayı istila etmeye çalışan Roma donanmasını yenmeyi başarmışlardır.

Ancak bu onları uzun zaman sevindirecek bir zafer değildi....